1 ثور 1403

Facebook
Twitter
Telegram
WhatsApp
Email
Print

جشن نوروز قدیمی‌ترین جشن در منطقۀ ما محسوب می‏‌شود که حدود پنج هزار سال قدامت دارد. از نوروز در کشور‌های فارسی‌زبان مانند ایران، افغانستان، تاجیکستان و بعضی کشورهای دیگر به شکل‌های گوناگون تجلیل می‏‌شود. نوروز جشنی است که در اولین روز بهار سال نو هجری شمسی برگزار می‏‌گردد. جشن نوروز هم‏زمان با زنده شدن دوبارۀ طبیعت برگزار می‌‏شود. طبیعت بعد از سرمای زمستان، با آمدن نوروز حیات مجدد می‌یابد، گیاهان رشد می‌‏کنند، انواع گل‌های رنگارنگ شگوفه می‌‏گیرند و پرنده‌های مهاجر دوباره برمی‌‏گردند. هر سمت و سو را که تماشا کنی پرنده‌ها، حیوانات و انسان‌ها شاد و خرم‏اند. نوروز تنها جشن انسان‌ها نیست بلکه جشن و سرور طبیعت نیز است. مردم پایتخت هم، سال نو را به شکل‌های گوناگون تجلیل می‌‏کنند. رمضان نظری باشندۀ ولایت کابل است. از او راجع به فرهنگ سال نو پرسیدم. آنچه در زیر می‏‌خوانید سخن‌های رمضان نظری راجع به رسم و رواج سال نو در ولایت کابل است:

«مردمان کابل‌زمین از هزاران سال به این طرف سال نو را تجلیل می‏‌کنند. در آن روز‏گار قزلباشان شیعه‌مذهب در کنار تاجیک‌ها و پشتون‌های سنی‌مذهب سال نو را تجلیل می‌کردند. همه‏‌گی در مزار سخی واقع در کارته سخی کابل گرد‏هم می‌‏آمدند؛ جهندۀ شریف امام علی (ع) را بالا کرده به جشن و خوشی می‏‌پرداختند. با تأسف بعد از جنک‌های تباه‌کنندۀ داخلی طوری که دیگر عنعنات مردم بهم خورد، جشن با شکوه نوروز نیز دچار تغییرات شد. امروزه در اول بهار جشن دهقان تجلیل می‌‏شود. در سال‌های گذشته، مردم کابل روز نوروز را به نیکی تجلیل می‏‌کردند. مردمان در روز اول نوروز برای تماشای جهندۀ سخی به کارته سخی می‌رفتند. در گوشه و کنار زیارت سخی جای برای تماشا نمی‌ماند. تعدادی از فامیل‌ها به خاطر نبود امنیت و جای، مراسم جهنده بالا کردن امام (ع) را از طریق تلویزیون‌های شان تماشا می‏‌کردند. به تعبیر مردم اگر جهنده زود بلند و راست ایستاد می‌شد، سال پیش‌رو را، سال نیک توام با خوشی، فراوانی، صلح و امنیت می‌دانستند. در صورتی که زود بلند نمی‌شد و راست نمی‌ایستاد، آن را به فال بد می‌‏گرفتند و می‏گفتند که سال بدی در راه است.

1
رمضان نظری

در روز نوروز در اطراف زیارت سخی انواع خوردنی یافت می‏‌شد. جوانان و کودکان از انواع بازی‌های اطراف زیارت سخی لذت می‌‏بردند. خانواده‌ها در خانه‌های‌شان «هفت‌میوه» درست می‏‌کردند و آن را در روز اول سال می‌خوردند. فامیل‌هایی که از ایران به کابل آمده بودند اکثراً از رسم و رواج‌های ایران کار می‏‌گرفتند؛ به دیدار دوستان شان می‏‌رفتند، در خانه‌های خود میوه، کیک و کلچه تهیه می‏‌کردند. چند روز نوروز را تجلیل می‏‌‌کردند. روز سیزدهم نوروز را در کوه‌ها و تپه‌های اطراف شهر می‌‏رفتند. بعضی‌ها که موتر داشتند به تفریح‌گاه‌هایی چون قرغه می‌‏رفتند. با خود شان غذا می‌‏بردند و میله می‌کردند. در اخیر روز به طرف خانه‌های شان برمی‌‏گشتند.

مردم در نوروز لباس‌های نو می‏‌پوشیدند. چون معتقد بودند که اگر لباس نو بپوشند، تمام‌سال با لباس نو سپری خواهد شد. بیشتر مردم در روز نوروز «سبزی‌پالک» می‌‏گرفتند و آن را پخته می‏کرده می‏‌خوردند. هدف از خوردن «سبزی‌پالک» این بود که تمام‌سال را سبز و خرم زندگی کنند.

بانوان و دوشيزگان از سر شب تا سپيده‌دم دسته‌جمعی با ساز و آواز مراسم پختن سمنک (سمنو) را که يکی از آيين‌های ديرپای نوروزی است، با کف‌زنی و پايکوپی شادمانه اجرا می‌کردند و ترانۀ ويژه سمنک را با هم زمزمه می‌کردند:

2 1
جشن سمنک

سمـنك در جـوش ما كپچه زنيم

ديگران در خواب ما دفچه زنيم

سمـنك نـذر بهار اسـت

ميله شب زنده‌دار است

اين خوشی سال يکبار است

سال ديگر يا نصـيـب.

سمـنك در جـوش ما كپچه زنيم

ديگران در خواب ما دفچه زنيم

آرزو امشب خـروشـد،

سمنک در خود بجوشد،

دل‌خوشی جامه بپوشد

سال ديگر يا نصيب

سمـنك در جـوش ما كپچه زنيم

دختران در خواب ما بوسه زنيم

 

  • مصاحبه‌شونده: رمضان نظری
  • تهیه‌کننده: حسین‌علی حیدری
لینک کوتاه:​ https://farhangpress.af/?p=9658

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

آخرین مقالات